Għamel Qasir lill-Lampu: X’seħħ Meta Tevitih

1 · Ippreddi

Żewġ lampi (lampA, lampB) huma f’serje. Swiċċ, mwaqqaf f’parallel madwar lampB, hu inizjalment miftuħ. Jekk tagħlqu — toħloq shortcut ta’ reżistenza żero madwar lampB — x’jiġri għad-dawl ta’ lampA?

• LampA jiddalllem meta s-swiċċ jinġħalaq.
• Id-dawl ta’ lampA ma jinbidilx.
• Għeluq ta’ swiċċ jevita lampB, għalhekk lampA issa jieħu l-kurrent sħiħ taċ-ċirkwit — jixgħel aktar.

2 · Tħejjija

1. Iftaħ il-preset ta’ short-a-bulb u agħfas Reset. Iż-żewġ lampi jibdew b’ reżistenza ugwali (100 Ω); s-swiċċ jibda miftuħ.
2. Attiva l-qari ta’ kurrent fuq iż-żewġ lampi.
3. Irekordja l-kurrent ta’ lampA bis-swiċċ miftuħ, imbagħad agħlaq is-swiċċ u irrekordjah darba oħra.

3 · Ħu d-Dejta

Oħloq graff ta’ briox li jqabbel il-kurrent ta’ lampA fil-każijiet ta’ swiċċ miftuħ u magħluq.

4 · Analizza

1. Bis-swiċċ miftuħ, iż-żewġ lampi huma f’serje: I = E/(2R) bl-użu ta’ E = 9 V, R = 100 Ω. Magħluq, lampB (100 Ω) jiġi evitat mis-swiċċ ta’ 0 Ω, u jibqa’ biss lampA: I = E/R.
2. Ispjega għalfejn triq ta’ reżistenza żero f’parallel ma’ lampB tgħorr il-kurrent kollu, u tħalli kurrent ta’ żero minn lampB nnifsu hekk kif s-swiċċ jinġħalaq.

5 · Estendi

1. Il-poder ta’ lampA jitla’ erba’ darbiet meta s-swiċċ jinġħalaq — il-kurrent jiddubbja, u P = I²R tmur mal-kwadru tiegħu (l-istess raġunament bħal switched-lamp). Fejn tiġi d-differenza ta’ poder żejda — kienx il-batterija taħdem daqshekk fl-żewġ każijiet?
2. Swiċċ reali għandu reżistenza żgħira imma mhux ta’ żero meta jkun magħluq. Dan jinbidel ir-riżultat kwalitattiv hawn (lampA jixgħel aktar), jew biss in-numri eżatti?

Il-Fiżika Wara Dan l-Esperiment

← Lura għall-esperiment

138 Folja ta’ Lab ta’ Fiżika Stampabbli u B’Xejn