Decadement Radjoattiv: Datazzjoni bil-Karbonju-14

1 · Ippreddi

Il-karbonju-14 għandu nofs-ħajja ta’ 5,730 sena. Jekk tibda b’numru fiss ta’ atomi ta’ C-14, kemm jibqa’ wara eżattament 2 nofs-ħajjiet?

• Jibqa’ 1/2, l-istess bħal wara nofs-ħajja waħda.
• Jibqa’ 1/4 — kull nofs-ħajja taqsam l-ammont bin-nofs, għalhekk żewġ nofs-ħajjiet ifissru (1/2)×(1/2) = 1/4.
• Prattikament xejn jibqa’ wara 2 nofs-ħajjiet.

2 · Tħejjija

1. Iftaħ il-preset ta’ carbon-14 u agħfas Reset. In-nofs-ħajja hi fissa f’5,730 sena; il-kampjun jibda b’N₀ = 10¹² atomi.
2. Attiva l-qari ta’ għadd ta’ nuklei li fadal.
3. Issettja l-ħin li għadda għal kull prova (f’unitajiet ta’ nofs-ħajjiet) u irrekordja l-frazzjoni ta’ nuklei li fadal.

3 · Ħu d-Dejta

Ipinġi l-frazzjoni li fdal N/N₀ (ass ġewwa) kontra n-nofs-ħajjiet li għaddew (ass mal-ġenb) għat-tliet provi tiegħek. Il-kurva hi linja dritta jew kurva?

4 · Analizza

1. Għal prova waħda, ikkalkula N/N₀ = (1/2)^(t/T½) bl-użu ta’ T½ = 5,730 sena. Qabbel mat-tabella.
2. Ispjega għalfejn id-decadement radjoattiv hu esponenzjali, mhux lineari — kull nofs-ħajja taqsam bin-nofs kwalunkwe ammont jkun fadal f’dak il-punt, għalhekk intervalli ta’ ħin indaqs dejjem jitneħħew l-istess FRAZZJONI, mhux l-istess ammont assolut.

5 · Estendi

1. Id-datazzjoni bil-karbonju tkejjel il-frazzjoni li fdal ta’ C-14 f’kampjun organiku (mqabbel mar-rapport atmosferiku meta l-organiżmu kien ħaj) biex tistma l-età tiegħu. Bl-użu ta’ N/N₀ = (1/2)^(t/T½), ispjega għalfejn id-datazzjoni bil-karbonju ssir mhux affidabbli għal kampjuni ħafna eqdem minn madwar 50,000 sena (bejn wieħed u ieħor 8-9 nofs-ħajjiet).
2. Id-decadement radjoattiv hu fundamentali każwali fil-livell ta’ atomu wieħed — qatt ma tista’ tbassar eżattament meta nukleju speċifiku ta’ C-14 se jdecadi. Ispjega għalfejn il-liġi ta’ nofs-ħajja xorta taħdem b’preċiżjoni għal kampjun kbir, anki jekk id-decadement individwali huma imprevedibbli.

Il-Fiżika Wara Dan l-Esperiment

← Lura għall-esperiment

138 Folja ta’ Lab ta’ Fiżika Stampabbli u B’Xejn