Isobare verwarming: uitzetting bij constante druk
1 · Voorspel
Een gas wordt verwarmd bij constante druk, waardoor het uitzet (isobaar). Als je het laat uitzetten tot een groter eindvolume, verricht het gas dan meer arbeid op zijn omgeving?
- Een groter eindvolume betekent minder arbeid verricht door het gas.
- De verrichte arbeid hangt niet af van het eindvolume.
- Een groter eindvolume betekent meer arbeid verricht door het gas.
2 · Opstelling
- Open de voorinstelling isobaric-heating en druk op Herstel. 1 mol gas start bij 24,9 L, 300 K, bij constante druk.
- Zet de aflezing van de eindtemperatuur op de kamer aan.
- Stel voor elke meting het doel- (eind-)volume in en noteer de eindtemperatuur en de verrichte arbeid.
3 · Verzamel gegevens
| Eindvolume V₂ (L) | Arbeid verricht door het gas W_gas (J) | Eindtemperatuur T₂ (K) |
|---|---|---|
| 32.43 | ||
| 39.91 | ||
| 49.89 |
Zet voor je drie metingen de eindtemperatuur T₂ (y-as) uit tegen het eindvolume V₂ (x-as). Is de lijn recht en door de oorsprong?
4 · Analyseer
- Reken voor één meting W_gas = P₁(V₂ − V₁) uit met P₁ = nRT₁/V₁ = 100 kPa en daarna T₂ = T₁·V₂/V₁. Vergelijk beide met de tabel.
- Leg met W_gas = P·ΔV uit waarom een grotere volumeverandering bij dezelfde constante druk meer arbeid door het gas betekent.
5 · Verdiep
- Je T₂-tegen-V₂-lijn is de wet van Charles: bij constante druk zijn volume en absolute temperatuur recht evenredig. Leg uit waarom dit rechtstreeks uit PV = nRT volgt wanneer P vast wordt gehouden.
- Een deel van de warmte die je bij isobare verwarming toevoegt gaat naar arbeid (uitzetting) en een deel naar inwendige energie. Waarvan krijgt een eenatomig gas (f = 3) meer van de toegevoegde warmte: de arbeidsterm of de term voor inwendige energie?
De natuurkunde achter dit experiment
Isobaar arbeid
Bij constante druk is de arbeid verricht door een uitzettend gas simpelweg druk keer volumeverandering: W_gas = P·ΔV — het oppervlak van een rechthoek onder een horizontale lijn in een P-V-diagram.
Thermodynamica
- De ideale gaswet: druk, volume en temperatuur
- Kinetische theorie: temperatuur en moleculaire snelheid
- Isotherme compressie: arbeid bij constante temperatuur
- Isochore verwarming: drukstijging bij constant volume
- Adiabatische uitzetting: afkoelen zonder warmte te verliezen
- Calorimetrie: heet en koud mengen
- Warmtegeleiding: warmtestroom door een staaf
- De Carnotcyclus: het maximaal mogelijke rendement
- De Ottocyclus: een geïdealiseerd model van een benzinemotor
- De omgekeerde Carnotcyclus: een koelkast
- De Stirlingcyclus: isotherme etappes met regeneratie
- Entropieverandering bij een omkeerbare isotherme uitzetting