Zasada nieoznaczoności Heisenberga: położenie a pęd
1 · Prognoza
Jeśli uwięzisz elektron w coraz mniejszym regionie przestrzeni (zmniejszając nieoznaczoność położenia), czy minimalna możliwa nieoznaczoność pędu też maleje, czy rośnie?
- Rośnie — nieoznaczoności położenia i pędu wymieniają się między sobą; dokładniejsze uwięzienie położenia zmusza pęd do większej nieoznaczoności.
- Maleje razem z nieoznaczonością położenia.
- Nieoznaczoność pędu nie zależy od nieoznaczoności położenia.
2 · Przygotowanie
- Otwórz preset heisenberg-electron i naciśnij Reset.
- Włącz odczyt minimalnej nieoznaczoności pędu.
- Ustaw nieoznaczoność położenia Δx dla każdej próby i zapisz minimalną możliwą nieoznaczoność pędu.
3 · Zbieranie danych
| Nieoznaczoność położenia Δx (nm) | Nieoznaczoność pędu Δp (×10⁻²⁵ kg·m/s) |
|---|---|
| 0.05 | |
| 0.10 | |
| 0.20 |
Narysuj Δp (oś y) względem 1/Δx (oś x) dla trzech prób. Czy prosta przechodzi przez początek układu?
4 · Analiza
- Dla jednej próby oblicz Δp_min = ℏ/(2Δx), używając ℏ = 1.055×10⁻³⁴ J·s. Porównaj z tabelą.
- Wyjaśnij, dlaczego iloczyn Δx·Δp_min jest dokładnie taki sam (ℏ/2) w każdej próbie — zasada nieoznaczoności wyznacza stałą dolną granicę na ILOCZYN obu nieoznaczoności, nie na żadną osobno.
5 · Rozszerzenie
- Zasada nieoznaczoności nie mówi o niezdarnych przyrządach pomiarowych zaburzających cząstkę — to fundamentalna własność samych stanów kwantowych, prawdziwa nawet przy idealnym sprzęcie pomiarowym. Wyjaśnij, dlaczego „zaburzenie pomiarem” to częsty, ale niepełny opis tej zasady.
- Dla piłki baseballowej (dużo masywniejszej od elektronu) uwięzienie położenia w milimetrze daje wciąż absurdalnie małą minimalną nieoznaczoność pędu w porównaniu z jej rzeczywistym pędem. Wyjaśnij, dlaczego kwantowa nieoznaczoność jest zauważalna tylko dla bardzo lekkich cząstek jak elektrony.
Fizyka tego eksperymentu
Zasada nieoznaczoności Heisenberga
Położenie i pęd nigdy nie mogą być jednocześnie znane z nieograniczoną precyzją: Δx·Δp ≥ ℏ/2, gdzie ℏ = h/2π. Im dokładniej znane położenie, tym odpowiednio mniej pewny staje się pęd.