Lampen in serie: gedeelde stroom, zwakkere lampen
1 · Voorspel
Twee identieke lampen staan in serie over een batterij van 9 V. Vergeleken met één lamp alleen op dezelfde batterij: is elke serielamp feller, zwakker of even helder?
- Elke serielamp is feller.
- Elke serielamp is zwakker — ze delen de stroom en de spanning.
- Elke lamp is exact even helder als één lamp alleen.
2 · Opstelling
- Open de voorinstelling bulbs-series en druk op Herstel. Beide lampen starten met gelijke weerstand.
- Zet de stroomaflezing op beide lampen aan.
- Stel voor elke meting de weerstand van beide lampen (gelijk aan elkaar) in en noteer de gedeelde stroom.
3 · Verzamel gegevens
| Weerstand van elke lamp R (Ω) | Totale weerstand R_total (Ω) | Gedeelde stroom I (A) |
|---|---|---|
| 50.00 | ||
| 100.00 | ||
| 150.00 |
Zet voor je drie metingen de stroom I (y-as) uit tegen de totale weerstand R_total (x-as).
4 · Analyseer
- Reken voor één meting R_total = 2R uit en daarna I = E/R_total met E = 9 V. Vergelijk met de tabel.
- Vergelijk deze stroom met de stroom in het experiment switched-lamp voor één lamp met dezelfde weerstand. Leg uit waarom het toevoegen van een tweede lamp in serie de stroom exact halveert — en waarom het vermogen van elke lamp daardoor naar een kwart valt, niet naar de helft, omdat P = I²R met het kwadraat van de stroom gaat.
5 · Verdiep
- Als de twee lampen verschillende weerstanden hadden, zouden ze dan even helder branden? Gebruik P = I²R (zelfde I voor beide, verschillende R) om te voorspellen welke feller zou zijn.
- Als één lamp in dit seriepaar doorbrandt (zijn gloeidraad breekt, effectief oneindige weerstand), wat gebeurt er met de andere lamp? Vergelijk met het schakelgedrag in het experiment short-a-bulb.
De natuurkunde achter dit experiment
Serielampen delen de stroom
Serielampen voeren dezelfde stroom I = E/(2R), maar elke lamp krijgt maar de helft van de totale spanning. Omdat het vermogen I²R is met een kleinere stroom dan één lamp alleen zou trekken, brandt elke serielamp zwakker.
Schakelingen
- De wet van Ohm: stroom, spanning en weerstand
- Weerstanden in serie: weerstanden tellen op
- Weerstanden parallel: stroom deelt zich
- Een lamp met schakelaar: vermogensdissipatie in een gloeilamp
- Batterijen in serie: EMF's tellen op
- Ideale meters: amperemeters en voltmeters verstoren de schakeling niet
- Lampen parallel: gedeelde spanning, volledige helderheid
- Een lamp overbruggen: wat gebeurt er als je er één omzeilt
- Een reostaatdimmer: continu variabele weerstand
- Correcte meterplaatsing: amperemeter in serie, voltmeter parallel
- Gewisselde meters: een veelvoorkomende aansluitfout
- RC-laden: exponentiële nadering van een condensator